25. Kare / Bilinçaltına gönderilen mesajlar

Neymiş bu subliminal mesaj ve 25.kare diyorsanız okumaya devam edebilirsiniz.

Televizyon sizin için ne ifade eder? Aptal kutusu mu? Kaçırılmaması gereken diziler mi? Belgeseller? Eğitici programlar? Siyaset?

Peki izlediğimiz filmler, programlar, reklamlar, çocuklarımıza izlettiğimiz çizgi filmler, belgeseller vs… ne kadar masum?

 

İnsan beyni “bilinçli” olarak saniyede yirmidört kare algılayabiliyor peki ya bir saniyeye yirmibeş kare sığdırılırsa? Bazı bilim adamlarına göre bir saniye içinde gösterilen yirmibeş kare’den sonuncusu beyin tarafından bilinçli olarak algılanmıyor fakat bilinçaltı dediğimiz bölümde yer ediniyor.

 

Subliminal mesaj ve 25.kare ne demek onu açıklayayım isterseniz…

Subliminal mesaj, o anda insanın fark edemediği, başka bir öğenin içine gizlenen ve bilinçaltı tarafından algılandığı öne sürülen mesajlardır. Bunlar; film ya da reklamlarda gözün görüp beyne sinyal gönderemeyeceği fakat bilinçaltının algılayabileceği hızdaki, 25.kare görüntüleri ve farklı objelerin bir araya gelmesiyle bilinçaltında oluşan toplu resimlerdir. İnsan gözü doğası gereği saniyede en fazla 24 kareyi algılayabilmektedir ve bu kareleri birbirine benzeterek akıcı ve doğal olan görüntüleri beyninde oluşturur. İşte bu noktada film ya da reklam tasarlarken 25.kareyi kullanan kişiler bu kareye yerleştirdikleri görüntüye esas fikirlerini koyarak bunun bilinçaltı tarafından algılanmasını sağlar.

Teknik olarak

Gördüğümüz bir ânlık görüntü : 655 satır ve frame/çerçeve denilen 24 küçücük kareden oluşur. Sinema bandında, saat, dakika, sâniye olarak bir diziliş vardır. Sâaniyeden sonra kare gelir ve bir sâniye 24 karedir. Her 24 kare ise bir ekran büyüklüğündeki kareyi oluşturur. Her 327.5 satırda bir de "control-track" denilen aralık vardır. İşte bu aralıktaki görüntüler kesilip, aralarına başka görüntüler atılarak 25inci kare oluşturulur ve bu son kare olan 25inci kare ânlıktır. Yani görüntü sâniyede 1/24 olacakken, bu 1/25'e çıkar. Kareler 25 olunca bir anda bir görüntü gelir ve ânında kaybolur. Genellikle görünmez, daha doğrusu görülür ama şuuraltında kalır.

25 karenin temel mantığı da mesajı şuur-altına göndermek olduğu için, artık dünya sinema sanâyi’nde bu tekniği kullanmayan yok gibidir. Yani sizler evlerinizde rahat koltuklarınıza oturup herhangi bir televizyon kanalındaki herhangi bir dizi/ film ya da bir belgeseli seyrederken aynı zamanda 25 karelerle şuur-altınıza gönderilen mesajlara/ telkinlere/ saldırılara ma’ruz kalabiliyorsunuz.

Göz bunları görmüyor ama sâniyenin 3 binde biri gibi bir zaman aralığında bu görüntü şuuraltına ulaşıyor. Bu gizli mesajlar sâyesinde, o reklâmı, diziyi, filmi ya da herhangi bir resmi hazırlayan kişi/ yapımcı/ yönetmen kendi hedefine, niyetine ve ideolojisine göre vermek istediği mesajı “25inci Kare”lerle şuuraltına göndermiş oluyor.

Reklamcılık sektöründe yıllardır kullanılan bu 25.kare tekniği son yıllarda sıklıkla bilinç altına mesaj yollamak isteyenler tarafından kullanılıyor. Önceleri neredeyse tüm sinema filmlerinde cola iç, cola iç şeklinde bu 25.kare mesajlarından yararlanılıyordu ve insanlar sinema aralarında cola tüketmeyi çok istiyorlardı. Bir çok televizyonda başka kanal izleme, başka kanal izleme demekteydi. Belki araştırsak hala kullanıyor olabilirler…

Bu konuda İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo-Tv ve Sinema Anabilim Dalı bünyesinde, Doç. Dr. Simten Gündeş’in danışmanlığında, Metin Çelik’in hazırladığı bir “Yüksek Lisans Tezi” mevcut. “Reklamda Tüketicinin Yönlendirilmesi” adındaki bu tez pdf olarak indirilip kesinlikle okunmalı… Uzun yıllardır reklamcılıkla ilgili bir sürü makale okudum ama bu kadar derli toplu bir yazıyı ilk defa gördüm…

Bu tekniklerle insanoğluna biliçaltı yönlendirme yapılabiliyor… Neyi düşünüp neyi isteyeceğimizi belirleyebildikleri bir dünyada, oyun, uzun zamandır kurallarına uygun oynanmıyor demektir… Hatta II. Dünya Savaşından beri…
Sadece görüntülerde değil, şarkıların üzerine de böyle düzenlemeler yapılabiliyor. Kimi heavy metal şarkılarının çoğunlukla satan, “şeytan” fikrini işlediği dile getirilmiş bir çok yerde… Hatta böyle mp3 ler yapabilmeniz için programlar bile var…

Subliminal mesaj dediğimizde ise resimlerin içerisine gizlenmiş resimlerle tüketiciyi kandırmak diyebiliriz. Gündelik hayatta öyle bir bombardımana tutuluyoruz ki… Kısaca bakalım;

Çizgi filmler… Çocuklarımızın ve hatta bizim izlediğimiz çizgi filmler…
Kurtarıcı (Rescuer) adlı çizgi filmde bir anda parlayıp sönen çıplak kadın resimleri ekrana yansıtılmıştır.
Alaaddin çizgi filminde ise “evet gençler soyunun” (good teenagers take of clothes) sesi hipnotik bir tonda gizli olarak tekrarlanmaktadır.
Aslan Kral (The Lion King) adlı meşhur çizgi filmde yıldızlarla gökyüzüne “sex” kelimesi yazılmıştır.
Jessica Rabbit (Who Framed Roger Rabbit) çizgi filminde filmin kahramanı Jessicanın kaçış sahnesinde eteği açılıyor ve kahramanın iç çamaşırsız olduğu görülüyor.
Küçük Denizkızı (The Little Mermaid) çizgi filminin kapağında erkek cinsel organı gizli bir şekilde resmediliyor.

Reklamlardaki ve filmlerdeki başlıca bilinçaltı uygulamaları ise şöyle:
Camel’in logosunda kullandığı deve resminin sağ ayağında çıplak bir adam resmi bulunuyor. Yine Camel’in Smooth Karakter adlı tiplemesinde cinsellik tema olarak bilinçaltına kazınıyor.
Cola çeşitli yıllarda hazırladığı reklamlarda cinsellik öğesini kullanıyor. Bunlardan dikkat çekici olanı Feel the Curves (kıvrımları hisset) reklamında Colanın yanında yer alan buz tanelerinin arasında bir çocuğun erkek cinsel organına doğru ağzını uzatmasıdır. Yakın zamanda yapılan bir reklamda ise kutu Colanın üzerinde buzlarla çıplak bir kadın figürü oluşturulmuştur.
Pepsi ise kutu kola tasarımında “sex” yazısını gizlice çizgilerin arasına gömmüş ve bu şekilde satışlarını arttırmıştır.
Dövüş Kulübü (The Fight Club) filminde 25. kare tekniği ile elinde sigara olan Brat Pitt resmi filmin çeşitli yerlerine yerleştirilmiştir. Daha dehşet verici olanı ise filmin kapanış sahnesinde erkek cinsel organının gösterilmesidir.

Gelelim sonuca;
1957 yılında market araştırmacısı James Vicary sinema ekranında çok hızlı bir şekilde parlayan mesajların insanların gıda üzerindeki tercihlerini etkilediğini belirtti. Ve ilk olarak “bilinçaltı reklam” (subliminal advertisement) tanımlamasını kullandı. Vicary, yaptığı araştırmada takistoskop adı verilen cihazla filmlerin arasına “Caca Cola İç” “Patlamış Mısır Ye” mesajları yerleştirdi. Bu mesajlar saniyenin 1/3000 kadar kısa bir sürede görünüyor ve her 5 saniyede bir tekrarlanıyordu. Bu filmin arkasından New Jersey’deki Cola satışlarının % 18.1 ile % 57.5 arasında arttığı gözlemlendi.

Amerika’nın bu teknikleri taa 1957′li yıllardan beri profesyonel bir şekilde kullanmış olması, insanları taa ne zamandır kullandığının bir kanıtı… Hayat iyice pisleşti, emperyalizm ve kapitalizm vahşice her şeye saldırıp bizlerden robotlar yapıyor, aya çıkmaya, uzaya gitmeye ne gerek var…

 

Bu mesajlar çok açık görsel imajlar olabileceği gibi reklâmın içine gizlice işlenmiş sözcüklerden ve bunları temsil eden rakamlardan da oluşabilir. Aşağıda örnek ve resimlerle ele alacağımız bu konu kimimize ikna edici kimimize ise gerçekliği tartışılır gelebilir. Neticede böyle bir tartışma var ve pek çok delil de var; deliller yetersiz ve abartılı bulunabilir. Ama şu unutulmamalıdır: delilin yokluğu, yokluğun delili değildir..

Umarım mevzuyu fazlaca uzatmamışımdır. Bu tip reklamların uygulanışına ilişkin örnekleri aşağıda tek tek sunacağım. Çoğunluğu gizlice işlenmiş cinsellik içeriyor, affınıza sığınarak bu resimleri kısa açıklamalar ile aşağıda sunacağım.

En ilginç örneklerden biri Kuzuların sessizliği filminin afişidir. Film afişinde hem ölüm hem de doğum (ve bununla bağlantılı cinsellik) arketipleri görsel olarak birlikte işlenmiştir. Afişte yer alan kelebek figüründeki iskelet kafasına bu iskelet kafasının içindeki 7 çıplak kadın resmine dikkat edin.

 

 

 

 

Ve pes dedirtecek bir benzerlik Philippe Halsman'ın fotoğrafıyla Salvador Dali ve yedi çıplak kadın (1951)

 

Biraz daha eskiye gidelim, aşağıda, İngiltere'de sarı sayfalardan bir reklam: Laid By The Best.. Resim gayet masum, ama resmi ters çevirdiğiniz takdirde pek de öyle olmadığı açık. Bu resim, bilinçaltına yönelik (sublimal) reklamlar açısından ikna edici en eski örneklerden biri olarak kabul ediliyor. Ama bu örneğin sublimal reklamlardan ziyade resmi çizen kişinin ilginç espiri anlayışını yansıttığını düşünmek de muhtemel.

 

 

 

Bir ilginç örnek de Coca Cola'dan. Avustralya'daki reklam kampanyasında duvarları süsleyen afişten ilginç bir ayrıntı. Reklama dikkatli bakan kimseler Cola şişesinin yanındaki buz küplerinden birinin içinde yer alan figüre dikkat etmişler. Tabii resmi çizen kişi işten çıkarılmış ve hakkında dava açılmış, kampanyada kullanılan tüm afiş ve posterler toplatılmış. Belli ki yine çizen kişinin espiri anlayışı, ama Coca Cola firması tarafından bu şekilde lanse edilmiş de olabilir.

 

 

Eh Coca Cola yapar da Pepsi boş durur mu? Aşağıdaki resim Pepsi'nin 1990 kampanyasından bir görüntü. Teneke kutunun üzerinde neon ışıklarını temsil eden çizgiler var

 

 

Bu haliyle herhangi bir sorun yok, fakat biliyoruz ki bu tip kutu içecekler üstüste dizilerek alışveriş merkezlerinde sergilenir. Birileri bu üst üste konmuş kutularda bir şeyler görmüş: Neon ışıkları üst üste gelince belirgin bir S-E-X yazısı ortaya çıkıyor. (Pepsi'nin P harfinin solunda S harfi, P'nin ayak kısmında E harfi ve alttaki kutunun hemen üst kısmında X harfi) Bu durum elbette bir tesadüf neticesinde de ortaya çıkmış olabilir. Ama her ne şekilde olursa olsun o dönem bütün dikkatleri Pepsi üzerine yoğunlaştırmıştır.

 

 

En tanınmış örneklerden biri de Camel sigara amblemidir. Marka ve amblemin 1913'deki kampanyaya kadar uzandığını biliyoruz, eğer bilinçaltına yönelik reklam uygulaması bir gerçekse bu yöntemin yaklaşık 100 yıllık bir geçmişi olduğunu düşünebiliriz.

 

 

Aslında burada bir arketip kullanılmışsa bu cinsellikten öte kültüre ve dine dayalı mitolojik bir nitelik taşıyor da olabilir. Bence bu ihtimal daha kuvvetli

 

 

Bir iddiaya göre de deve resminin arka kısmında gizli bir S-E-X yazısının yer aldığıdır. Bu tabii biraz da neyi görmek istediğimize bağlı olabilir

 

 

Bir diğer iddia da Camel şirketinin 1990'ların başında yürüttüğü Camel'ın "Smooth Character" kampanyasına ilişkindir. Bu kampanya da şekilden şekile giren meşhur deve figürünün cinsellik temasını işlediği bir hayli tartışılmış o dönemde.

 

 

 

 

 

 

Tabii birileri de bunu fırsat bilmiş ve içerdiği iddia edilen cinsel unsuru alaycı bir şekilde resmetmiş

 

 

Ama şu bir gerçek ki, ne şekilde ve nasıl olursa olsun deve sembolü bu sigara markası ile özdeşleşmiştir. Hatta bu konudan sıkıntı duyanlardan biri de 1964 yılında kurulmuş döneminin ve tarzının çok iyi bir İngiliz grubu olan Camel'dır. Bu müzik grubu açılış sayfasında büyük harflerle "biz bir sigara şirketi değiliz" ibaresini koymak zorunda kalmıştır. Aslında bu gruptan burada bahsetmemin bir sebebi de Camel grubunun kuruluşunda kendilerini Camel şirketinin desteklediği ve gizli bir sponsorluk yaptığı söylentileri vardır. Zira grubun ismi gibi sembolü de sigara şirketinin deve sembolü ile benzerlik arzeder. 1974 albüm kapakları ise sigara paketinin aynısıdır. Kimbilir gerçekten de gizli bir sponsorluk vardır.

 

 

Pek çok ünlü marka ürün afişlerinde ve resimlerin cinsel organ temasının işlemiştir. Bunlardan biri de yine meşhur bir sigara markası olan Benson & Hedges'dir.

 

 

Heinz markası ürünlere ilişkin iki farklı logo da aşağıda yer almaktadır.

 

 

Aynı durum bu sefer İçki reklamlarında..
Bir şişenin bu şekilde tutulduğunu hiç görmedim

 

 

McDonalds

 

 

Marlboro

 

 

Ve çok ilginç bir reklam daha.. Gerçi bu çok da bilinçaltına yönelik bir reklam değil, çok ötesine geçmiş

 

 

Bu iç çamaşırı reklamında ise işin cılkı çıkmış

 

 

 

Şimdi de sırada Starbucks markası var.. meşhur kahve satıcısı.

 

 

Amblemine dikkatle bakılacak olursa bir deniz kızı görülüyor. Sağında ve solunda iki şey var eliyle tuttuğu. Nedir acaba? Sakın bu meşhur mitolojik deniz kızı marmeid olmasın?

 

Eliyle iki kenara ayırdığı sanki balıklar! ama Starbucks'ın eski logosuna göz atıyoruz ve görüyoruz ki aslında kendi bacaklarını tutmuş!

 

Yukarıdaki resimler soldan sağa doğru Starbucks'ın yeniden eskiye doğru logolorıdır. Görünen o ki, Starbucks da hem cinsel hem de mitolojik arketipe giren mesajları kullanmış logolarında.

Aşağıdaki Honeybaked et ürünlerinin etleri de dudak motifi sergiliyor sanki..

 

 

Eğer yukarıdaki örneklerde kullanılan sembollere ilişkin iddialar doğruysa ve insanlar bir paranoya ile bu kadar meşgul olmadıysa, aşağıdaki (sanıyorum) Colgate reklamı bunların yanında çok masum kalıyor, artık bu tip reklamlara (aşağıdaki diş macunu reklamını kastediyorum) estetik gözüyle bile bakmaya başladığımı söyleyebilirim.

 

 

En ilginç olanlarından biri de aşağıdaki Lynx reklamı. Ne beklerken ne görüyor insanlar.

 

 

Bilinçaltına yönelik reklamlar değişik şekillerde yapılabilir.

 

 

Aşağıda yer alan resimler ise bu tür reklamlara yönelik bir kara mizahtır. Ama gerçek bir reklamdır. Club 18-30 tatil köyü reklamı olarak hazırlanmıştır. İnsanlar deniz kıyısında, havuz başında ve gece klübünde eğleniyorlar. Acaba gerçekten göründüğü kadar masum resimler mi?
Resimlerin ilki ve sonuncusu özel ayarlanmış olmakla beraber ikinci resim gerçek bir enstantanedir. Acı olan ise ikinci resimle 2002 yılında Cannes'da ödül kazanmıştır yapımcı firma.

 

 

 

 

bilardo oynayan siyahi adamın şortuna bakın ve beyaz şortlu adama

 

 

Aşağıdaki çay reklamında da bir gariplik var sanırım. Ne yazık ki çizgi kahramanlar kullanılmış.

 

Buraya bir çizgi çektim zira bundan sonrakiler maalesef çocuklara yönelik film, mecmua ve materyallerde yapılanlar. Yukarıdakilerin bazıları sık karşılaştığımız, bazıları ise çok yadırgadığımız türden reklamlar. Fakat aşağıdakiler son derece üzücü.
Disneyland filmlerinden Aslan Kral ve ondan bir sahne.. Gökteki yıldızlar S-E-X kelimelerinden oluşuyor.

 

 

 

Bu seferde 1977 tarihli Star Wars çocuk oyun kartları

 

 

Yukarıdaki gibi değil de aşağıdaki gibi olması gerekirdi. Aşağıdaki sonradan düzeltilmiş şeklidir.

 

 

Yine Disney yapımı: Küçük Deniz Kızı Mermaid.

 

 

 

 

The Rescuers adlı çizgi filmden alınan bu sahnelere lütfen dikkat, bu bir çocuk filmi! Arkadaki penceredeki resme dikkat

 

 

 

Diğer Disney çizgi filminden sahneler

 

 

Çizgi filmler çocuk gelişiminde eğitici etkiye sahip olmalılar diye öğrendik. Aşağıdaki resim acaba çocuklara ne öğretiyor?

 

 

Az bi araştırmayla internetten bulduklarım

windows masaüstü teması

---

---

DICK yazısının neden 11 olduğunu anladınız mı...

---

Bu yazıya sayfada yer verip vermeme konusunda epey tereddütlerim oldu. Eğer bu konuda abartılı olduysam hepinizden özür dilerim.

Bu sistemin işleyiş mantığını çok iyi sergileyen şu son resimle bu yazıya son veriyorum

eğer göremediyseniz biraz daha dikkatli bakın, resme saklanmış bir yazı göreceksiniz.

 

Bu konuda yazılacak bir hayli husus olduğunu düşünüyorum; eğer ilgi görürse bu konudaki tesbitlere devam edeceğim.

Girebilirseniz youtube den konuyla ilgili aşağıdaki videoları izleyin.

http://www.youtube.com/watch?v=KIJRzFWx-As&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=RICpx-6sLBA&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=1D__XuobLiU

http://www.youtube.com/watch?v=ztTCbbXE24I&NR=1

http://www.youtube.com/watch?v=cHuC-ev7fQ8&NR=1

Kaynaklar:

• http://pentangle.blogcu.com/bilinc-altina-yonelik-etkileme-ve-subliminal-reklamlar/2416061
• http://blog.milliyet.com.tr/25__kare_ve_bilincalti_mesajlar/Blog/?BlogNo=20663
• http://www.svencooptr.com/index.php?topic=612.0